De gemeente Amsterdam pakt het peukenprobleem gericht aan in Amsterdam-Centrum en andere drukke wijken. Extra peukenbakken, gerichte schoonmaak en strengere handhaving moeten de straten schoner maken. Stadsreiniging Amsterdam en ondernemers plaatsen bakken bij uitgaanspleinen zoals het Leidseplein en rondom drukke haltes. Het doel: minder zwerfafval en schonere grachten, het hele jaar door.
Gemeente Amsterdam richt zich op peuken
De hoofdstad zet al enkele jaren in op minder sigarettenpeuken op straat. Wethouder Zita Pels (GroenLinks, afval en circulaire economie) koppelt schoonmaak aan gedragsmaatregelen, zoals opvallende peukenbakken en heldere borden. De aanpak richt zich vooral op plekken met veel rokers, zoals terrassen en OV-haltes. Zo wil de gemeente het aantal peuken op de stoep en in de kolken terugdringen.
De inzet start bij drukke routes in Amsterdam-Centrum en breidt uit naar andere wijken. Stadsreiniging Amsterdam stemt veegroutes af op piekmomenten, zoals donderdag- tot en met zaterdagnacht. Dat voorkomt dat peuken in putten en uiteindelijk in het water belanden. Het stadsdeel (bestuurlijk deel van de stad) signaleert hotspots en past daar de inzet op aan.
Naast dagelijks vegen kiest de gemeente voor simpele, zichtbare hulpmiddelen. Peukenbakken staan dichter bij ingangszones en terrasranden, zodat rokers minder meters hoeven te lopen. De bakken zijn duidelijk gemarkeerd en op ooghoogte aangegeven. Dat verlaagt de drempel om de peuk netjes weg te gooien.
Meer peukenbakken op Leidseplein en Damrak
In Amsterdam-Centrum komen extra peukenbakken op en rond het Leidseplein, Rembrandtplein en Damrak. Deze uitgaanspleinen en looproutes trekken veel bezoekers, vooral in de avonduren. Ondernemers plaatsen waar mogelijk een bak bij de ingang of naast het terras. Dat helpt het schoonhouden van hun stoep en directe omgeving.
Rondom drukke tram- en bushaltes werkt de gemeente samen met het GVB. Bij haltezones worden asbakken dichter bij rookplekken geplaatst, zonder de doorstroom te belemmeren. Zo blijft de halte veilig en schoon, en hoeven reizigers niet te zoeken. Dit is vooral zichtbaar bij overstappunten in het centrum.
Ook bij evenementen wordt het aantal tijdelijke peukenbakken verhoogd. Organisatoren krijgen duidelijke afspraken mee over schoon opleveren van het terrein. Na afloop volgt extra vegen door Stadsreiniging Amsterdam. Daardoor blijft de overlast voor omwonenden beperkt.
Handhaving en boete tegen zwerfafval
Naast schoonmaak wordt er gehandhaafd. Buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) spreken rokers aan en schrijven boetes uit bij weggooien van peuken op straat. Dat gebeurt vooral op bekende hotspots zoals de Wallen en het Rembrandtplein. De gemeente combineert dit met duidelijke borden en zichtbare afvalpunten.
De boete voor het weggooien van een peuk is op het moment van schrijven 160 euro.
Handhaving volgt het ritme van de stad: extra inzet in de avond en het weekend. Zo pakt de gemeente piekmomenten gericht aan. Ondernemers en beveiligers helpen door bezoekers te verwijzen naar de dichtstbijzijnde peukenbak. Dat maakt de kans op zwerfafval kleiner.
De gemeente monitort meldingen en schoonrapporta ges. Waar boetes én voorzieningen samen worden ingezet, daalt het aantal peuken. Die combinatie blijft daarom de standaard. Zo leert de stad wat werkt en schaalt ze dat op naar andere buurten.
Waternet voorkomt peuken in grachten
Veel peuken spoelen via kolken naar de grachten. Waternet en Stadsreiniging Amsterdam halen dit afval weg met veeg- en zuigwagens en vuilvangende boten. Door vaker te vegen rond putten en bruggen komen er minder peuken in het water. Dat beschermt vissen, vogels en het stedelijk watermilieu.
Sigarettenfilters bevatten plastic en schadelijke stoffen. Als ze in het water komen, vallen ze uiteen in kleine deeltjes. Door bronaanpak op straat zijn minder dure schoonmaakrondes op het water nodig. Dat is efficiënter én beter voor de natuur.
Bewoners zien dit terug in schonere kades in het centrum en langs drukke wandelroutes. Waternet deelt signalen van vervuiling met de gemeente. Zo kan gericht worden bijgestuurd in routes en plaatsing van bakken. De ketenaanpak verkleint de kans dat peuken het water bereiken.
Buurtacties in West en Oost helpen
In stadsdelen West en Oost organiseren bewoners en scholen regelmatig opschoondagen. De gemeente levert grijpers, zakken en duidelijke instructies. Zo worden peuken uit plantvakken en stoepen gehaald waar veegwagens niet komen. Buurtacties versterken het schone straatbeeld tussen de professionele veegbeurten door.
Initiatieven sluiten vaak aan bij landelijke dagen zoals World Cleanup Day. Stadsdeelorganisaties maken de acties zichtbaar via buurtplatforms. Dat zorgt voor meer deelnemers en blijvende aandacht voor een schone stoep. Ondernemers haken aan met een peukenbak bij de deur of een kort schoon rondje.
De les voor andere steden is eenvoudig: combineer voorzieningen, handhaving en samenwerking. Amsterdam laat zien dat dicht bij de rookplek een bak plaatsen werkt. Met gerichte handhaving blijft het effect zichtbaar, ook op drukke avonden. En door Waternet en Stadsreiniging te koppelen, blijft de gracht schoner.