De gemeente Amsterdam wil in 2035 niet meer afhankelijk zijn van grote Amerikaanse techbedrijven. Het college van B en W kondigde vandaag een koers aan voor digitale soevereiniteit Amsterdam 2035. Doel is betere bescherming van data van bewoners en minder risico op software‑lock‑in. Het plan geldt voor de hele organisatie, van de Stopera aan het Waterlooplein tot de stadsdelen.
Digitale soevereiniteit Amsterdam 2035
Het stadsbestuur wil stap voor stap overstappen op open standaarden en Europese leveranciers. Zo moet gevoelige informatie binnen de EU blijven en onder Europese regels vallen. Dit verkleint de invloed van buitenlandse wetten, zoals de Amerikaanse Cloud Act.
Bij nieuwe ICT‑inkoop stelt de gemeente strengere eisen. Open standaarden worden de norm en exit‑clausules horen in elk contract. Zo kan de gemeente later makkelijker overstappen en ontstaat minder afhankelijkheid van één aanbieder.
De uitvoering ligt bij de centrale ICT‑organisatie en de Chief Information Officer van de gemeente. De Amsterdamse gemeenteraad krijgt tussentijdse voortgangsrapportages. Burgemeester Femke Halsema (op het moment van schrijven) is politiek verantwoordelijk via het college van B en W.
Gemeente kiest open alternatieven
De gemeente gaat alternatieven testen voor e‑mail, documenten, chat en videobellen. Open‑source kantoorpakketten en Europese cloudopslag horen daarbij. Waar nodig blijft tijdelijk bestaand gereedschap in gebruik.
Voor samenwerking en archivering kijkt de gemeente naar systemen die open protocollen gebruiken. Dat maakt uitwisseling met andere overheden en instellingen eenvoudiger. Het stadsarchief en de afdeling informatiebeheer letten mee op duurzaamheid en vindbaarheid van bestanden.
Niet elk gespecialiseerd systeem heeft direct een volwaardig alternatief. De gemeente bouwt daarom per proces een routekaart met mijlpalen en risico’s. Veiligheid en continuïteit gaan voor tempo.
Data van Amsterdammers beschermen
Persoonsgegevens van bewoners, ondernemers en bezoekers moeten beter worden afgeschermd. Encryptie, strikte toegangsrechten en opslag binnen de EU worden vaste eisen. Dit sluit aan op de AVG, de Europese privacywet.
De gemeente beperkt het aantal partijen dat gegevens verwerkt. Minder schakels betekent minder risico op datalekken. Ook wordt het delen van data met leveranciers teruggebracht tot wat strikt nodig is.
Voor gevoelige dossiers, zoals jeugdzorg en schuldhulp, geldt extra beveiliging. Logbestanden worden beter gecontroleerd en medewerkers krijgen extra training. Toezicht ligt bij interne privacy‑officers en de Functionaris Gegevensbescherming.
2035: Amsterdam werkt toe naar minder afhankelijkheid van Big Tech en meer grip op eigen data.
Stap uit Amerikaanse cloud
De gemeente vermindert het gebruik van Amerikaanse clouds waar dat kan. Nieuwe diensten worden bij voorkeur in Europese datacenters ondergebracht. Dat kan bij publieke aanbieders of in een gemeentelijke omgeving in de metropoolregio.
Voor bestaande systemen komt een uitfaseringsplan per contract. Eerst gaan niet‑kritieke toepassingen over, daarna de kernsystemen. Zo blijft dienstverlening aan de balie en online beschikbaar.
De gemeente test vooraf de prestaties en veiligheid van nieuwe platforms. Onafhankelijke audits horen standaard bij de oplevering. Storingsscenario’s worden geoefend, zodat loketten en Mijn Amsterdam door blijven draaien.
Gevolgen voor bewoners en ondernemers
Voor bewoners blijven afspraken maken, meldingen doen en aanvragen indienen zoveel mogelijk hetzelfde. De veranderingen zitten vooral achter de schermen. De gemeente belooft tijdige communicatie bij zichtbare wijzigingen.
Voor Amsterdamse IT‑bedrijven kunnen nieuwe kansen ontstaan. Aanbestedingen worden opgesplitst in kleinere percelen, zodat mkb kan meedoen. Bedrijven in gebieden als Sloterdijk en Zuidoost krijgen zo meer toegang tot gemeentelijke opdrachten.
Bewonersgroepen en digitale burgerrechtenorganisaties in de stad volgen het plan kritisch. Zij letten op privacy, toegankelijkheid en openbaarheid van algoritmes. De gemeenteraad organiseert inspraakmomenten per stadsdeel.
Kosten en planning tot 2035
De omslag vraagt investeringen in migratie, beheer en scholing. Volgens het stadsbestuur levert het op termijn lagere licentiekosten en minder lock‑in op. De exacte raming komt per fase naar de raad.
De planning loopt in tranches van één tot twee jaar. Na elke tranche volgt evaluatie op veiligheid, gebruiksgemak en kosten. Bijsturen kan per dienst of applicatie.
Amsterdam zoekt aansluiting bij landelijke en Europese initiatieven voor open source en soevereine cloud. Samenwerking met andere grote steden moet schaalvoordeel geven. Zo wil de hoofdstad sneller en goedkoper toewerken naar het doeljaar 2035.