Steeds meer leerlingen in Amsterdam blijven langdurig weg uit de klas. Dit schooljaar valt op dat een groeiende groep zelfs helemaal niet meer naar school gaat (schoolverzuim Amsterdam 2025). Het speelt in meerdere stadsdelen, van Noord tot Zuidoost, en raakt zowel basis- als middelbare scholen. Oorzaken zijn vaak mentale problemen, geldzorgen thuis en wachttijden in de jeugdhulp.
Schoolverzuim stijgt in de stad
Scholen in de hoofdstad melden meer leerlingen die wekenlang niet in de les verschijnen. Het gaat om zowel verzuim door ziekte als om jongeren die afhaken door stress of problemen thuis. Leerkrachten en mentoren zien dat terug in absentielijsten en contact met ouders.
De leerplichtdienst van de gemeente Amsterdam houdt toezicht op schoolbezoek. Leerplicht geldt tot 16 jaar, en de kwalificatieplicht tot 18 jaar of tot een startkwalificatie is behaald. De RMC-dienst (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie) volgt daarnaast jongeren tot 23 jaar die zonder diploma uitvallen.
Ook de samenwerkingsverbanden passend onderwijs in Amsterdam-Diemen merken druk op de ondersteuningsplekken. Extra begeleiding in de klas is niet altijd direct beschikbaar. Daardoor lopen hulp en onderwijs soms niet gelijk op.
Meerdere oorzaken tegelijk
Mentale klachten, zoals angst of somberheid, spelen vaak mee. GGD Amsterdam en de Ouder- en Kindteams, die gezinnen in de buurt ondersteunen, zien meer hulpvragen. Ouders geven daarnaast aan dat de overstap naar het voortgezet onderwijs of mbo soms te groot is zonder extra begeleiding.
Geldzorgen maken het voor sommige gezinnen moeilijker om rust en structuur te bieden. Denk aan woonstress, schulden of mantelzorg in het gezin. Als hulp traag op gang komt, groeit de kans dat een leerling thuis komt te zitten.
Een thuiszitter is een leerplichtige leerling die langer dan vier weken zonder passend onderwijs thuis zit.
Scholen proberen met kleine stappen terugkeer mogelijk te maken. Bijvoorbeeld met halve dagen, een rustig rooster of les op een andere plek in de school. Dat vraagt tijd, personeel en afstemming met jeugdhulp.
Gemeente versterkt de aanpak
De leerplicht- en RMC-diensten van de gemeente Amsterdam werken met scholen en ouders aan maatwerk. Zij voeren gesprekken, maken afspraken en verwijzen door naar zorg. Doel is dat elke leerling onderwijs volgt dat past bij zijn of haar situatie.
Wethouder Onderwijs Marjolein Moorman (op het moment van schrijven) benadrukt gelijke kansen voor alle Amsterdamse kinderen. Het stadsbestuur zet in op vroegsignalering en snellere hulp in de wijk. Daarbij horen duidelijke afspraken tussen school, jeugdhulp en gezin.
In stadsdelen werken teams samen in zogeheten thuiszitters-overleggen. Dat zijn korte lijnen tussen mentor, zorgcoördinator, leerplicht en hulpverleners. Zo kan een plan snel starten en blijft de leerling in beeld.
Wat ouders nu kunnen doen
Ouders die merken dat naar school gaan niet lukt, kunnen het beste vroeg aan de bel trekken. Begin bij de mentor of intern begeleider. Zo komt ondersteuning sneller op gang en kan verzuim worden voorkomen.
In Amsterdam zijn ook andere loketten bereikbaar. De Ouder- en Kindteams bieden laagdrempelige hulp in elke buurt. Jongeren van 18 jaar en ouder kunnen terecht bij het Jongerenpunt Amsterdam voor opleiding en werk.
- Bel de school en plan een gesprek met mentor of zorgcoördinator.
- Neem contact op met het Ouder- en Kindteam in uw wijk.
- Maak samen een plan van aanpak met kleine, haalbare stappen.
- Houd afspraken bij en geef veranderingen thuis tijdig door.
Scholen zoeken maatwerk in wijken
Veel Amsterdamse scholen werken met flexibele roosters, rustige opstartplekken en extra begeleiding. In de praktijk helpt dat om drempels te verlagen. Ook praktijkgerichte routes, stage en leerwerktrajecten kunnen jongeren weer perspectief geven.
Voor wie tijdelijk intensieve steun nodig heeft, zijn er tussenvoorzieningen in de stad. Voorbeelden zijn dagprogramma’s met onderwijs en zorg, zodat de leerling ritme houdt. Samen met het ROC van Amsterdam kan daarna worden doorgestroomd naar mbo-onderwijs.
Initiatieven draaien op wijkniveau, bijvoorbeeld in Noord, Nieuw-West en Zuidoost. Daar werken scholen, Ouder- en Kindteams en jeugdhulp dicht bij gezinnen. Zo blijft onderwijs zo veel mogelijk dichtbij en passend bij de buurt.