Bij de rioolwaterzuivering in het Westelijk Havengebied zijn de afgelopen dagen meerdere dode eenden gevonden. Onderzoek van Waternet en waterschap Amstel, Gooi en Vecht wijst op bacteriële vergiftiging. De dieren stierven vermoedelijk door gifstoffen die in stilstaand en zuurstofarm water ontstaan. De gemeente Amsterdam laat het gebied extra controleren en waarschuwt om huisdieren weg te houden bij de oevers.
Oorzaak is bacteriegif
Laboratoriumtests van Waternet tonen aan dat de eenden niet door een chemische lozing zijn gestorven, maar door bacteriële toxines. Die gifstoffen kunnen ontstaan als water warm is, weinig zuurstof bevat en er veel organisch materiaal ligt. Voor watervogels is dat gevaarlijk, omdat zij vaak in ondiepe plassen en sloten foerageren. Op het moment van schrijven zijn er geen aanwijzingen voor een storing in de installatie.
De rioolwaterzuivering loost gezuiverd water, maar in omliggende watergangen kan het toch plaatselijk misgaan. Denk aan hoeken waar water stilstaat, rietkragen met veel bladeren of plekken waar vuil samenkomt. In zulke zones kunnen bacteriën zich snel vermenigvuldigen. Het waterschap bekijkt waar extra doorstroming of beluchting nodig is.
Het incident speelt rond het Westelijk Havengebied (Westpoort), een industrieel gebied met brede kades en bassins. Daar komen ook meeuwen, ganzen en eenden af op voedselresten en warm water. Dat vergroot de kans op problemen als het water niet voldoende beweegt. Daarom worden kwetsbare plekken nu intensiever gemonitord.
Bacteriële vergiftiging, geen chemische lozing.
Geen gevaar drinkwater
Voor Amsterdammers is er geen risico voor het drinkwater. Waternet wint het kraanwater voor de hoofdstad uit het IJsselmeer en de duinen, niet uit de haven of stadssloten. De kwaliteit wordt continu gemeten, van inname tot de kraan. Bewoners in stadsdelen West, Nieuw-West en Noord hoeven dus niets te doen.
Zwemmen in het Westelijk Havengebied is sowieso niet toegestaan. Het gaat hier niet om officieel zwemwater, dat door de provincie en GGD Amsterdam wordt aangewezen en gecontroleerd. Wie toch bij warme dagen verkoeling zoekt, moet naar aangewezen zwemlocaties. De GGD adviseert daarnaast om honden niet te laten drinken uit onduidelijke plassen of sloten.
Voor vissers en watersporters in de buurt geldt: vermijd plekken met dode dieren of opvallende stank. Reinig materiaal goed na gebruik en was handen. Zo verklein je de kans dat bacteriën zich verspreiden. Het stadsbestuur wijst op gezond verstand en borden ter plaatse.
Waternet ruimt kadavers
Waternet en de Dierenambulance Amsterdam halen dode vogels weg om verspreiding te voorkomen. Kadavers trekken namelijk vliegen en andere dieren aan, die de gifstoffen verder kunnen verspreiden. Door snel te ruimen zakt het risico voor nieuwe slachtoffers. Teams rijden extra rondes langs kades en sloten.
Waar nodig plaatst Waternet tijdelijke beluchters om meer zuurstof in het water te brengen. Ook wordt gekeken naar het opschonen van drijflagen met bladeren en afval. Zulke kleine ingrepen maken het water minder aantrekkelijk voor schadelijke bacteriën. Het waterschap stemt dit af met het Havenbedrijf Amsterdam, dat de kades beheert.
In delen van het gebied kunnen voet- of fietspaden kort dichtgaan voor opruimwerk. Dat kan merkbaar zijn voor werknemers in de haven en fietsers richting Sloterdijk en de Hemweg. Afzetlinten en borden geven aan waar gewerkt wordt. De gemeente vraagt om aanwijzingen van medewerkers ter plaatse op te volgen.
Bewoners melden en mijden
Wie een dode vogel ziet, kan dit melden bij de gemeente via 14 020 of bij de Dierenambulance Amsterdam. Geef door waar het dier ligt en hoeveel dieren het zijn. Waternet heeft daarnaast een meldpunt voor waterkwaliteit. Hoe sneller de melding, hoe sneller er opgeruimd kan worden.
Raak geen dode dieren aan en laat ook kinderen en huisdieren op afstand. Is er toch contact geweest, was dan direct de handen. Hondenbezitters in stadsdelen West en Nieuw-West krijgen het advies om honden aan te lijnen bij slootkanten. Vermijd vooral stilstaande of troebele waterpartijen.
Ondernemers in het havengebied worden gevraagd om afval goed af te sluiten. Voedselresten en organisch materiaal trekken vogels aan en verergeren het probleem. Het Havenbedrijf zegt huurderbedrijven hierop te wijzen en extra containers te laten controleren. Zo wordt voorkomen dat nieuwe hotspots ontstaan.
Meer aandacht voor waterkwaliteit
De gemeente Amsterdam en waterschap Amstel, Gooi en Vecht werken aan schoner en gezonder stadswater. Dat is nodig om te voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Maatregelen zijn onder meer baggeren, betere doorstroming en natuurvriendelijke oevers. Ook worden lozingen en riooloverstorten stap voor stap teruggedrongen.
Warmer weer en langere droge perioden vergroten de kans op zuurstofarm water. Daardoor ontstaat eerder bacteriegif dat schadelijk is voor watervogels. In risicovijvers, zoals in delen van Nieuw-West en Oost, wordt vaker gemonitord. Het stadsbestuur zegt dat bewoners meldingen serieus helpen bij het kiezen van extra acties.
Dit incident is een reminder dat stedelijk waterbeheer en dagelijks gebruik elkaar raken. Bewoners willen veilig wandelen, honden uitlaten en vissen langs de kade. Dat kan alleen als water schoon en in beweging blijft. De inzet van gemeente, waterschap en bedrijven moet dat in de hoofdstad borgen.
Wat verandert voor Amsterdammers
Rond de rioolzuivering in het Westelijk Havengebied komen tijdelijk extra controles en waarschuwingen. Bewoners en werknemers zien mogelijk meer opruimploegen en borden. Voor de rest van de stad verandert er weinig. Wel blijft het advies om dode dieren direct te melden en risicoplekken te mijden.
Komende weken worden meetresultaten gedeeld met stadsdeel West en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, die toezicht houdt op milieu en veiligheid. Als de situatie daarom vraagt, volgen aanvullende maatregelen. Denk aan langere inzet van beluchters of gericht baggeren. Op het moment van schrijven is dat nog niet nodig.
De gemeente benadrukt dat meldingen via 14 020 en de Dierenambulance het snelst werken. Zo kan Waternet gericht optreden. Bewoners in omliggende wijken, zoals de Spaarndammerbuurt en Westerpark, krijgen bij wijzigingen in de situatie een update via de gebruikelijke kanalen. Daarmee wil het stadsbestuur onrust voorkomen en de stad goed informeren.