Een groep bewoners uit stadsdeel Centrum stapt deze week naar de Raad van State. Zij vechten het besluit van de gemeente Amsterdam aan om een gracht in de binnenstad parkeervrij te maken. De maatregel moet ruimte geven aan kademuurherstel en aan het autoluwe beleid van de stad. Bewoners vrezen slechtere bereikbaarheid en verlies van schaarse parkeerplekken.
Bewoners naar Raad van State
De bewoners uit de Grachtengordel vragen de hoogste bestuursrechter om het verkeersbesluit van de gemeente te toetsen. Het besluit haalt parkeerplaatsen langs hun gracht weg. Daardoor verandert de dagelijkse toegang tot woningen en bedrijven in het hart van Amsterdam. Zij willen dat de maatregel wordt teruggedraaid of aangepast.
Volgens de groep raakt het plan vooral ouderen, mensen met een beperking en mantelzorgers. Ook ondernemers in het centrum noemen extra loopafstanden en langere laadtijden als probleem. Bezorgers en leveranciers zouden minder makkelijk kunnen stoppen. De vrees is dat de druk op omliggende straten toeneemt.
De bewoners hebben zich georganiseerd en zoeken juridische duidelijkheid. Zij zeggen niet tegen minder autoverkeer te zijn, maar vragen om maatwerk. Hun inzet is een oplossing met behoud van basisbereikbaarheid. Bijvoorbeeld via enkele gehandicaptenplekken of vaste laad- en losvakken.
Gemeente versnelt autoluwe grachten
Het stadsbestuur werkt aan een autoluwe binnenstad. Op en rond grachten moeten minder auto’s komen, zodat er meer ruimte is voor lopen, fietsen en groen. Ook moet het stiller en schoner worden. Dat past in het parkeerbeleid Amsterdam 2025.
Wethouder Melanie van der Horst (Verkeer en Vervoer, op het moment van schrijven) stuurt op minder straatparkeren. De afdeling Verkeer en Openbare Ruimte legt uit dat kwetsbare kademuren ontzien moeten worden. Parkeren op de grachten levert extra gewicht op de oevers. Het weghalen van vakken vermindert dat risico.
De gemeente zegt dat alternatieven worden aangeboden, zoals buurtgarages en P+R-locaties aan de rand van de stad. Straatruimte komt vrij voor fietsparkeren, deelmobiliteit en bomen. Sommige plekken worden laad- en losvakken of gehandicaptenplaatsen. Het college van B en W noemt dit een noodzakelijke stap voor duurzaam vervoer in de stad.
Juridische strijd over verkeersbesluit
Centraal staat een verkeersbesluit: dat is een formeel besluit waarmee de gemeente verkeer regelt of de inrichting van de straat aanpast. Zo’n besluit moet goed zijn onderbouwd. Het moet nut, noodzaak en gevolgen voor de omgeving uitleggen. Ook moeten alternatieven zijn meegewogen.
Bewoners voeren aan dat de onderbouwing tekortschiet. Zij vinden dat er te weinig zicht is op alternatieve parkeerruimte voor vergunninghouders en zorgverleners. Ook vragen zij aandacht voor gehandicaptenparkeerplaatsen en duidelijke laad- en losmogelijkheden. Volgens hen is het effect op de buurt onvoldoende onderzocht.
De Raad van State is de hoogste bestuursrechter. Die beoordeelt of de gemeente zorgvuldig en volgens de regels heeft besloten, niet of het beleid sympathiek is. Er kan ook een tijdelijk schorsingsverzoek liggen, zodat de maatregel pauzeert tot het eindoordeel. Een definitieve uitspraak kan, op het moment van schrijven, maanden duren.
Minder straatparkeren in Centrum
Minder parkeerplaatsen op straat heeft directe impact op bewoners met een vergunning. De gemeente wijst daarom op buurtgarages in en rond het centrum en op P+R-locaties aan de stadsrand. Ook stimuleert de stad deelauto’s om de parkeerruimte te spreiden. Voor bezoekers verandert het zoekgedrag en waarschijnlijk de looproute.
Amsterdam wil tot en met 2025 circa 10.000 parkeerplaatsen op straat schrappen.
Ondernemers in binnenstadstraten passen openingstijden en logistiek steeds vaker aan. Het gebruik van hubs en vaste bezorgtijden neemt toe. Laad- en losplaatsen krijgen striktere venstertijden. Dat moet de druk op smalle grachtenstraten verlagen.
Voor kort parkeren verwijst de stad naar garages en betaalde vakken aan hoofdstraten. Handhaving let scherper op foutparkeren in woonstraten. Bezoekers krijgen via navigatie en parkeerverwijzing sneller een plek aangewezen. Zo moeten overlast en rondjes rijden afnemen.
Kademuurherstel vraagt minder auto’s
De Amsterdamse kademuren zijn oud en kwetsbaar. Langdurig zwaar verkeer en stilstaande auto’s geven extra druk op de muren. Op verschillende plekken meten sensoren beweging. Om schade en instortingen te voorkomen, wordt de belasting omlaag gebracht.
Het programma Bruggen en Kademuren, dat renovaties en vervangingen aanstuurt, loopt al jaren. Het gaat om grote, meerjarige werken met hoge kosten. Tijdens bouwfases verdwijnen parkeerplekken vaak tijdelijk of blijvend. Ook worden rijroutes omgeleid.
Door parkeren te beperken aan grachten ontstaat ruimte voor veilige looproutes en bouwlogistiek. Bewoners zien soms bouwplaatsen en tijdelijke steigers verschijnen. De gemeente zegt dat dit noodzakelijk is om de binnenstad veilig te houden. Na afronding blijft er vaak meer stoep en fietsruimte over.
Gevolgen voor bewoners en ondernemers
Als het besluit doorgaat, verdwijnen parkeervakken en komen er nieuwe borden. Soms worden paaltjes geplaatst om de stoep te beschermen. Handhaving van stadsdeel Centrum en de politie controleert na een korte gewenningsperiode. Boetes bij foutparkeren volgen daarna sneller.
Bewoners met een beperking kunnen via het Stadsloket Centrum een individuele voorziening of gereserveerde plek aanvragen. Voor zorg en taxi’s komen er vaak uitzonderingsregelingen. Laad- en losplekken krijgen duidelijke markering en tijden. Ondernemers kunnen hierover afspraken maken met de gemeente.
De juridische uitkomst bij de Raad van State bepaalt het vervolg. Tot die tijd kan de maatregel in werking blijven, tenzij de rechter deze schorst. Vergunninghouders ontvangen doorgaans een brief met praktische informatie. De gemeente publiceert updates via haar kanalen en het stadsdeel.