Een man legde giftige mottenballen in een kast met kinderboeken, naar eigen zeggen om ‘kwade geesten’ te verjagen. Het incident kwam deze week aan het licht. Het gebeurde niet in Amsterdam, maar het nieuws roept ook in de hoofdstad vragen op over veiligheid rond boekenkasten. Wat betekent dit voor ouders, scholen en bibliotheken in Amsterdam?
Amsterdam: let op giftige mottenballen
Mottenballen bevatten vaak naftaleen of paradichloorbenzeen. Deze stoffen verdampen en kunnen bij inademing schadelijk zijn, zeker voor kinderen. De geur is herkenbaar als een scherpe, ouderwetse mottengeur. Ze horen niet in de buurt van kinderboeken of speelplekken te liggen.
In open kasten of leeshoeken verspreiden dampen zich makkelijk. Kinderen zijn gevoeliger door hun lagere lichaamsgewicht en omdat ze dichter bij de bron komen. Klachten kunnen zijn: hoofdpijn, misselijkheid en irritatie aan ogen of keel. Bij inslikken kan het ernstiger zijn.
Amsterdam kent veel minibiebs in woonstraten en tientallen OBA-vestigingen, van Amsterdam-Centrum tot Nieuw-West. Beheerders, vrijwilligers en ouders kunnen alert zijn op vreemde geurtjes of witte bolletjes tussen boeken. Zie je iets verdachts, raak het niet aan en meld het bij de beheerder of instelling. Een stadsdeel is een deel van de gemeente met eigen buurtgerichte taken.
Risico’s voor kinderen en scholen
Basisscholen en kinderopvang in onder meer Amsterdam-Oost, West en Zuidoost hebben vaak leeshoeken en kasten op gangniveau. Daar horen geen chemische producten thuis, ook niet ‘even tijdelijk’. Zorg dat schoonmaak- en bestrijdingsmiddelen gelabeld en afgesloten staan. Controleer regelmatig op vreemde voorwerpen in kasten met kinderboeken.
Worden mottenballen gevonden, raak ze niet met blote handen aan. Ventileer de ruimte door ramen en deuren te openen. Informeer direct de schoolleiding of de beheerder, zodat zij het veilig kunnen laten verwijderen. Maak foto’s voor de melding en noteer tijd en plek.
Krijgt een kind klachten na mogelijke blootstelling, neem dan contact op met de huisarts. Bij acute benauwdheid, sufheid of als er is ingeslikt: bel 112. Was altijd de handen na contact met mogelijk besmette materialen. Leg de situatie kort uit aan zorgverleners, inclusief wat je rook of zag.
Melden bij OBA of Politie Amsterdam
In openbare gebouwen zoals OBA Oosterdok (Amsterdam-Centrum) of wijkbibliotheken meld je een vondst direct bij het baliepersoneel. In een minibieb op straat is de eigenaar vaak vermeld in of op de kast. Lukt dat niet, meld dan bij de gemeente via 14 020 zodat de juiste dienst kan handelen.
Vermoed je opzet op een plek waar kinderen komen, doe aangifte bij Politie Amsterdam. Bel 112 bij direct gevaar en 0900-8844 voor niet-spoed. Noteer locatie, tijdstip en zo mogelijk signalement of camerabeelden van de omgeving. Laat de situatie verder aan professionals over.
Het is op het moment van schrijven niet bekend of er recente meldingen in Amsterdam zijn gedaan. Toch is alertheid verstandig, zeker bij drukbezochte plekken in Noord, Zuid en Nieuw-West. Beheerders kunnen preventief controleren tijdens reguliere rondes. Een korte check voorkomt onnodige risico’s.
RIVM: mottenballen zijn schadelijk
De dampen van naftaleen en paradichloorbenzeen kunnen de luchtwegen prikkelen. Kinderen lopen sneller risico omdat ze dichter bij bronmaterialen spelen en vaker hand-mondcontact hebben. Ook voor huisdieren zijn deze stoffen onveilig. Bewaar bestrijdingsmiddelen altijd buiten bereik en gebruik alternatieven waar mogelijk.
RIVM: “Mottenballen met naftaleen of paradichloorbenzeen kunnen schadelijk zijn bij inademing of inslikken, vooral voor kinderen.”
Gebruik liever niet-chemische opties tegen motten, zoals goed afsluitbare bakken of cederhout. Houd kasten schoon en droog en lucht ruimtes regelmatig. Gooi onbekende bolletjes of korrels niet in de prullenbak thuis maar lever ze in als klein chemisch afval via de gemeente. Controleer altijd het etiket van bestrijdingsmiddelen en volg de aanwijzingen strikt op.
Voor Amsterdamse scholen en kinderopvangorganisaties in bijvoorbeeld De Baarsjes, IJburg en de Bijlmer geldt: leg in het veiligheidsplan vast hoe te handelen bij verdachte vondsten. Spreek af wie meldt, wie afsluit en wie de communicatie doet naar ouders. Zo blijft de omgeving van kinderen veilig en rustig, ook als er iets onverwachts gebeurt.