Rob Jetten, op het moment van schrijven partijleider van D66, waarschuwt na een indringend gesprek met de Joodse gemeenschap voor toenemende intimidatie. Hij noemt het een breder patroon van antisemitisme. In Amsterdam speelt dit vooral rond Joodse instellingen in stadsdeel Zuid en het centrum. De waarschuwing zet druk op het stadsbestuur om de veiligheid in de hoofdstad verder aan te scherpen.
Breder patroon raakt Amsterdam
In Amsterdam melden bewoners en organisaties al langer spanningen rond Joodse scholen, synagogen en winkels. Het gaat bijvoorbeeld om plekken in Buitenveldert, de Rivierenbuurt en rond het Waterlooplein. De Joodse Gemeente Amsterdam (NIHS) en Joods Maatschappelijk Werk (JMW) krijgen signalen van zorgen over veiligheid en zichtbaarheid in de wijk.
Op en rond het Jonas Daniël Meijerplein, bekend van de Dokwerker, wordt regelmatig stilgestaan bij joods leven en herdenken. Juist daar is de roep om respect en rust in de openbare ruimte groot. Bewoners vragen om duidelijk beleid tegen bedreiging en haatzaaien, ook online.
“Intimidatie past in een breder patroon van antisemitisme,” zei Jetten na het gesprek met vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap.
De oproep van Jetten sluit aan bij zorgen in de hoofdstad. De gemeente zegt dat demonstreren mag, maar dat bedreiging en discriminatie strafbaar zijn. De vraag is nu welke extra stappen Amsterdam neemt om dit merkbaar te maken op straat.
Gemeente versterkt beveiliging Zuid
Rond synagogen en Joodse scholen in stadsdeel Zuid is al langere tijd extra toezicht. Dat gebeurt zichtbaar, met meer politie in de wijk, en onzichtbaar, via gerichte controles. Bij grote bijeenkomsten kan de driehoek (burgemeester, politie en OM) aanvullende maatregelen nemen.
Het Joods Cultureel Kwartier, met onder meer de Portugese Synagoge en het Joods Historisch Museum bij het Waterlooplein, werkt daarbij samen met de gemeente. Beveiliging en bezoekersstromen worden afgestemd om drukte en risico’s te beperken. Ondernemers in de buurt krijgen tijdig informatie over afsluitingen en routes.
In Buitenveldert, rond het Gelderlandplein, zeggen winkeliers dat zichtbare aanwezigheid van handhaving helpt. Zij willen dat afspraken over snelle melding en vaste contactpersonen blijven. Voor bewoners is vooral duidelijkheid belangrijk: wie bel je wanneer er iets misgaat.
Scholen en campussen onder druk
Joodse scholen in Amsterdam-Zuid houden hun beveiliging en toegangsbeleid strak. Ouders krijgen praktische informatie over halen en brengen en over wat te doen bij incidenten. De gemeente benadrukt dat het om preventie gaat en dat onderwijs gewoon doorgaat.
Ook op de universiteiten is spanning voelbaar, met discussies en protesten. De UvA (Roeterseiland en binnenstad) en de VU (Zuidas) hanteren demonstratieregels om de veiligheid van alle studenten te waarborgen. Besturen zeggen ruimte te bieden voor debat, zolang dat zonder intimidatie gebeurt.
Stadsdeelbesturen in Zuid en Centrum zijn in gesprek met schoolbesturen en studentengroepen. Doel is afspraken maken over veilige bijeenkomsten en heldere communicatie. Zo moet worden voorkomen dat men elkaar verrast of dat situaties uit de hand lopen.
Aanpak discriminatie en meldpunten
De gemeente Amsterdam werkt met een brede aanpak tegen discriminatie en antisemitisme. Bewoners kunnen terecht bij de politie (112 in noodgevallen, 0900-8844 voor aangifte) en bij het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (MDRA), een onafhankelijke organisatie. Melden helpt om gericht op te treden en patronen in de stad te zien.
Het college van B en W, met burgemeester Femke Halsema en de wethouder voor diversiteit (op het moment van schrijven Rutger Groot Wassink), investeert in voorlichting op scholen en in buurten. Projecten met partners als het Anne Frank Huis en wijkorganisaties moeten vooroordelen verminderen. De gemeente stelt dat handhaving en educatie samen moeten optrekken.
Demonstreren blijft mogelijk onder de Amsterdamse demonstratieverordening. Organisatoren moeten vooraf melden en zich houden aan aanwijzingen over tijd, plek en route. Dat moet ruimte voor protest combineren met de veiligheid van bewoners, bezoekers en ondernemers.
Wat bewoners nu kunnen doen
Bewoners die intimidatie zien of meemaken, worden opgeroepen direct te melden. Doe aangifte bij de politie en leg ook contact met MDRA voor ondersteuning. Bij acute dreiging is 112 de snelste route voor hulp.
Buurtteams en stadsdelen kunnen helpen met signalen en doorverwijzing. Organisaties in Zuid, Centrum en Oost organiseren regelmatig bijeenkomsten over veiligheid en samenleven. Wie zelf een gesprek wil starten, kan de gemeentelijke toolkit tegen discriminatie gebruiken.
Het stadsbestuur zegt de gesprekken met Joodse en andere gemeenschappen te intensiveren. Jettens waarschuwing kan die inzet versnellen in Amsterdam. Voor bewoners blijft het uitgangspunt simpel: meld, praat, en laat intimidatie niet normaal worden in de stad.