Acteur en regisseur Jeroen Krabbé en burgemeester Femke Halsema spreken zondag 26 januari bij de Nationale Holocaustherdenking in Amsterdam. De plechtigheid vindt plaats bij het Spiegelmonument “Nooit Meer Auschwitz” in het Wertheimpark in stadsdeel Centrum. Vooraf loopt een stille tocht door de binnenstad. De herdenking is bedoeld om de slachtoffers te eren en om waakzaam te blijven tegen antisemitisme en haat.
Wertheimpark staat centraal
De bijeenkomst is bij het Spiegelmonument “Nooit Meer Auschwitz” van Jan Wolkers in het Wertheimpark. Het park ligt in de Plantagebuurt, vlak bij de Nieuwe Herengracht en Artis. Deze plek is al jaren het hart van de herdenking in de hoofdstad. Bezoekers leggen na afloop bloemen bij het monument.
De organisatie is in handen van het Nederlands Auschwitz Comité. Dat is een stichting die herdenken en educatie over de Holocaust bevordert. Ook vertegenwoordigers van Joodse organisaties en overlevenden zijn aanwezig. Zij leggen samen met het stadsbestuur kransen.
Burgemeester Femke Halsema, op het moment van schrijven eerste burger van Amsterdam, houdt een toespraak. Jeroen Krabbé spreekt als kunstenaar met een persoonlijke band met dit onderwerp. De toespraken vinden plaats rond het middaguur. Daarna volgt een moment van stilte.
Stille tocht beïnvloedt verkeer
Traditiegetrouw is er vooraf een stille tocht door het centrum. De tocht vertrekt in de late ochtend vanaf de Stopera aan het Waterlooplein. De route gaat via de Plantagebuurt naar het Wertheimpark. Deelnemers worden verzocht in stilte te lopen en telefoneren te vermijden.
Rond Waterlooplein, Nieuwe Herengracht en Plantage Middenlaan zijn korte verkeersafsluitingen. Verkeersregelaars en politie Amsterdam begeleiden de stoet. Fietsers en automobilisten moeten rekening houden met omleidingen. De GVB-dienstregeling kan tijdelijk worden aangepast; check de app voor vertrek.
Bewoners en ondernemers in stadsdeel Centrum kunnen tijdelijk minder goed bij hun straat komen. Bezorgingen rond het middaguur kunnen vertraging oplopen. De gemeente raadt aan te voet of met de fiets te komen. Parkeren in de directe omgeving is die ochtend beperkt mogelijk.
Brede deelname uit de stad
De herdenking trekt elk jaar Amsterdammers uit alle stadsdelen. Overlevenden, nabestaanden en scholieren lopen mee. Ook maatschappelijke organisaties en religieuze gemeenschappen zijn aanwezig. De bijeenkomst is openbaar en laagdrempelig.
Scholen uit de stad gebruiken de herdenking vaak als onderdeel van burgerschapslessen. Leraren verbinden de geschiedenis aan het heden. Zo leren leerlingen over de gevolgen van uitsluiting. En over respect in een diverse stad.
De gemeente wijst op het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (MDRA) voor het melden van incidenten. Het stadsbestuur benadrukt dat in Amsterdam geen plek is voor haat. Ook buurtteams en jongerencentra in Centrum bespreken het thema. Ze bieden nazorg als dat nodig is.
Gemeente zet in op educatie
Amsterdam investeert in educatie over de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Dat gebeurt via gastlessen, rondleidingen en steun aan culturele instellingen. Het Nationaal Holocaustmuseum in de Plantage en de Hollandsche Schouwburg spelen daarin een grote rol. Scholen kunnen via cultuureducatieprogramma’s bezoek regelen.
Wethouders voor Diversiteit en Onderwijs stimuleren deze projecten. De gemeente werkt samen met het Joods Cultureel Kwartier en het onderwijs. Zo blijft kennis niet in de klas, maar komt ook in de buurt. Dat past in het beleid tegen discriminatie en antisemitisme.
Ook het Nationaal Holocaust Namenmonument aan de Weesperstraat krijgt aandacht in lessen. Dit monument herdenkt ruim 102.000 slachtoffers met naam. Buurtbewoners leggen er regelmatig bloemen. De plek maakt de geschiedenis in de stad zichtbaar.
Ruim 102.000 Joden en 220 Sinti en Roma uit Nederland werden tijdens de Holocaust vermoord.
Monumenten krijgen extra betekenis
Rond de herdenking bezoeken meer mensen gedenkplekken in de stad. Naast het Wertheimpark zijn dat de Hollandsche Schouwburg en het Namenmonument. Ook de vele Stolpersteine in wijken als de Plantage, de Rivierenbuurt en Zuid vertellen persoonlijke verhalen. Zij markeren huizen van weggevoerde bewoners.
Stadsdeel Centrum vraagt bezoekers om respectvol gedrag. Dat betekent stilte bij plechtigheden en geen afval achterlaten. De gemeentelijke dienst Openbare Ruimte zorgt voor extra schoonmaak. Vrijwilligers begeleiden bezoekers naar de juiste ingangen.
Voor bewoners biedt dit weekend ruimte voor bezinning. Veel buurtinitiatieven organiseren kleine herdenkingen. Kerken, synagogen en buurthuizen openen soms hun deuren. Zo ontstaat een breed netwerk van herdenken in de hoofdstad.
Praktische informatie voor Amsterdammers
De herdenking in het Wertheimpark is gratis toegankelijk. Kom bij voorkeur lopend of met de fiets, want het is druk. Er kunnen tassencontroles zijn uit veiligheidsoverwegingen. Neem een identiteitsbewijs mee.
Wie een krans wil leggen, kan dat doen na de toespraken. Soms is vooraf aanmelden nodig; kijk vooraf op de website van het Nederlands Auschwitz Comité. Houd rekening met beperkte zitplaatsen. Vroege aankomst vergroot de kans op een goede plek.
Bewoners met vragen over bereikbaarheid kunnen terecht bij het stadsdeel Centrum. Op het moment van schrijven meldt de gemeente dat tijdelijke afsluitingen kort zijn. GVB publiceert eventuele wijzigingen in de dienstregeling in de app. Plan uw reis op tijd en vermijd de auto.