Statiegeldinzamelaar Verpact reageert op uitspraken van wethouder Zita Pels (GroenLinks) over het statiegeldsysteem in Amsterdam. De organisatie zegt dat er op het moment van schrijven al ongeveer 20 miljoen euro per jaar naar de hoofdstad gaat. Het gaat om geld voor het inzamelen en recyclen van verpakkingen en de aanpak van zwerfafval. De discussie speelt stadsbreed, met name in drukke wijken als Amsterdam-Centrum en rond parken en stations.
Verpact weerspreekt kritiek van wethouder Pels
Verpact zegt verrast te zijn door de kritiek van wethouder Zita Pels, die in haar portefeuille onder meer circulaire economie en afval heeft. Pels stelde dat de gemeente te weinig steun en regie krijgt om statiegeld goed te laten werken. Verpact benadrukt dat er al grote geldstromen richting de stad gaan. Het meningsverschil gaat vooral over wie betaalt en organiseert.
De organisatie, voorheen Afvalfonds Verpakkingen, verdeelt producentengeld voor het inzamelen en recyclen van verpakkingen. Daarbij horen vergoedingen aan gemeenten voor afvalscheiding en het voorkomen van zwerfafval. Volgens Verpact hoort Amsterdam tot de grootste ontvangers. Hoe die middelen precies landen, verschilt per taak en regeling.
De gemeente wil ruimte voor extra inleverpunten en lokale oplossingen. Denk aan meer plekken buiten supermarkten, zoals bij sportclubs of evenementen. Verpact verwijst naar landelijke spelregels rond statiegeld en officiële innamepunten. Daar ligt de spanning tussen landelijke afspraken en lokale wensen.
“Er gaat al zo’n 20 miljoen euro naar Amsterdam.”
Gemeente Amsterdam wil extra steun voor zwerfafval
Amsterdam heeft last van rondslingerende blikjes en plastic flesjes, vooral in het centrum, in parken en rond OV-knooppunten. De gemeente ziet meer innamepunten en betere beloningen als kans om straten schoner te krijgen. Wethouder Pels wil daarom extra middelen en duidelijke afspraken met producenten. Zij wijst op de gemeentelijke taak voor een schone openbare ruimte.
De hoofdstad is verantwoordelijk voor schoonmaak en handhaving op straat. Het statiegeldsysteem is landelijk geregeld door producenten en retailers. Daardoor zijn de knoppen waar de gemeente aan kan draaien beperkt. Pels wil dat de kostenverdeling en regie beter passen bij de Amsterdamse praktijk.
Ondernemers in onder meer Amsterdam-Centrum en Nieuw-West melden rommel naast volle prullenbakken. Supermarkten kampen met ruimte en logistiek voor inname-automaten. Buurtbewoners vragen om meer inleverplekken dichtbij huis. Extra steun kan helpen om pilots en uitbreiding sneller van de grond te krijgen.
Voor Amsterdammers kan meer spreiding van innamepunten verschil maken. Inleveren bij sportclubs, buurtlocaties of evenementen verlaagt de drempel. De gemeente onderzoekt die opties samen met partners. Het doel is minder zwerfafval en hogere retourpercentages.
Wat betekent dit voor inzamelen in stadsdelen
De behoefte aan extra inleverpunten verschilt per wijk. In Amsterdam-Centrum en Zuid spelen toerisme en drukte, in Zuidoost en Nieuw-West zijn afstanden tot supermarkten vaak groter. In Oost en West zijn parken en pleinen piekmomenten voor afval. De gemeente wil per stadsdeel gerichte maatregelen nemen.
Voor bewoners blijft het uitgangspunt eenvoudig: lever je flesje of blikje in en krijg je statiegeld terug. Als inleverpunten schaars zijn, daalt de terugbrenggraad. Dan belanden meer verpakkingen op straat of in restafval. Meer en betere punten kunnen dat voorkomen.
Ook sportverenigingen, tankstations en horeca kunnen meedoen als innamepunt. Deelnemende locaties ontvangen vergoedingen voor hun kosten. De gemeente kan ruimte bieden bij buurtcentra of op pleinen. Daarvoor zijn afspraken met Verpact en exploitanten nodig.
In de zomer testen stadsdelen vaak extra voorzieningen rond evenementen en parken. Denk aan tijdelijke innamebalies of speciale bakken. Evaluaties bepalen of ze blijven en waar uitbreiding zinvol is. De uitkomst van deze discussie beïnvloedt tempo en schaal.
Hoe werkt statiegeld en rol van Verpact
Statiegeld is het bedrag dat je betaalt bij aankoop en terugkrijgt bij inlevering. Het geldt voor kleine plastic flesjes en sinds 2023 ook voor blikjes. Het bedrag is op het moment van schrijven 0,15 of 0,25 euro per item, afhankelijk van de verpakking. Het doel is meer hergebruik en minder zwerfafval.
Verpact coördineert namens producenten de financiering van inzameling en recycling van verpakkingen. Supermarkten en andere aangesloten locaties beheren de innamepunten. Landelijke regels bepalen wanneer een punt een officieel innamepunt is. Gemeenten zijn intussen verantwoordelijk voor een schone openbare ruimte.
Achter dit systeem zit uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Dat betekent dat producenten meebetalen aan de afvalfase van hun producten. Gemeenten en producenten moeten samen afspraken maken over uitvoering en kosten. Juist daarover gaat het huidige debat in Amsterdam.
Wanneer taken en geldstromen duidelijk zijn, kan de keten beter presteren. Dat vergroot de kans op hogere retourpercentages en minder zwerfafval. En het helpt om de publieke ruimte in de stad schoner te houden. Dat is in het belang van inwoners en ondernemers.
Politieke vervolgstap in Gemeenteraad Amsterdam
De kwestie komt terug in de commissies van de Gemeenteraad Amsterdam. Raadsleden willen inzicht in de totale bijdrage van Verpact en de besteding door de gemeente. Ook vragen zij om plannen per stadsdeel. Transparantie moet keuzes scherper maken.
Mogelijke opties zijn extra afspraken met Verpact, uitbreiding van innamepunten en strenger handhaven op hotspots. Samenwerking met supermarkten in Noord en Zuidoost kan openingstijden en capaciteit verbeteren. Evenementenorganisatoren kunnen meer inzameling op locatie regelen. Zo ontstaat een mix van maatregelen.
Voor inwoners verandert er nu niets direct. Flesjes en blikjes kunnen zij blijven inleveren bij supermarkten en andere locaties in de stad. Nieuwe afspraken kunnen later zorgen voor meer inleverplekken. En voor schonere straten in alle wijken.
Het college werkt aan een reactie en voorstellen voor de raad. Die volgen naar verwachting de komende weken. Daarna beslist de raad over richting en geld. Amsterdamlokaal.nl volgt de ontwikkelingen.