In stadsdeel Centrum is vandaag de Holocaust herdacht bij het Wertheimpark in Amsterdam. Bewoners, nabestaanden en scholieren liepen een stille tocht en legden kransen bij het Spiegelmonument ‘Nooit Meer Auschwitz’. Burgemeester Femke Halsema, het Nederlands Auschwitz Comité en vertegenwoordigers van Joodse organisaties waren aanwezig. De herdenking wil de les van Auschwitz levend houden en antisemitisme in de stad blijven tegengaan.
Stille tocht naar Wertheimpark
De jaarlijkse herdenking begon met een stille tocht vanaf het stadhuis aan de Amstel richting het Wertheimpark. In de Plantagebuurt kwamen honderden deelnemers samen voor een korte ceremonie. Het Nederlands Auschwitz Comité, onder leiding van Jacques Grishaver, organiseerde de bijeenkomst met steun van de gemeente Amsterdam.
Bij het Spiegelmonument van Jan Wolkers werden kransen en stenen gelegd. Nabestaanden en organisaties stonden stil bij de 102.000 Joodse Nederlanders, Roma en Sinti die in de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord. De namen en verhalen kregen weer een plek in het hart van de stad.
Burgemeester Femke Halsema sprak over de blijvende noodzaak van herinneren. Ook werd stilgestaan bij zorgen in Amsterdam over discriminatie en Jodenhaat. De ceremonie verbond herdenken met de opdracht om te blijven waarschuwen.
“Het blijft nodig om de les van Auschwitz te herhalen.”
Herdenken zichtbaar in Centrum
In het Centrum is de geschiedenis op meerdere plekken aanwezig. Naast het Spiegelmonument staat het Nationaal Holocaust Namenmonument aan de Weesperstraat, ontworpen door Daniel Libeskind. Daar zijn de namen van meer dan 102.000 slachtoffers zichtbaar in bakstenen wanden.
Op de Plantage Middenlaan maken de Hollandsche Schouwburg en het Nationaal Holocaustmuseum, onderdeel van het Joods Cultureel Kwartier, de geschiedenis tastbaar. Scholen, bewoners en bezoekers kunnen hier leren over vervolging, verzet en overleven. De plekken liggen op loopafstand van elkaar en vormen samen een herinneringsroute door de buurt.
De gemeente faciliteert deze gedenkplaatsen met verlof voor bijeenkomsten en verkeersbegeleiding. Het stadsdeel Centrum werkt daarbij samen met het Joods Cultureel Kwartier en het Nederlands Auschwitz Comité. Zo blijft herdenken veilig en toegankelijk voor iedereen.
Meer aandacht voor educatie
Amsterdam wil dat meer leerlingen kennis maken met de verhalen uit de stad. Scholen in het voortgezet onderwijs en mbo krijgen aanbod via het Joods Cultureel Kwartier en het Verzetsmuseum. Rondleidingen, gastlessen en projecten laten zien wat er in buurten als de Plantagebuurt en de Rivierenbuurt gebeurde.
De gemeente ondersteunt initiatieven als ‘Oorlog in mijn Buurt’, waarbij kinderen spreken met oudere Amsterdammers. Door die persoonlijke verhalen wordt de geschiedenis concreet en dichtbij. Leraren krijgen lesbrieven en trainingen om gevoelige onderwerpen goed te bespreken.
Volgens het huidige beleid investeert het stadsbestuur in gelijke kansen en burgerschap in de klas. Dat betekent geld voor excursies, vervoer en leermateriaal, op het moment van schrijven via bestaande subsidieregelingen. Scholen kunnen zich aanmelden bij de instellingen of via de gemeente.
Gemeente versterkt veiligheid
Rond herdenkingen is er extra toezicht in het Centrum en bij Joodse instellingen in Zuid en de Rivierenbuurt. De politie Eenheid Amsterdam en de afdeling Openbare Orde en Veiligheid van de gemeente zetten zichtbare en onzichtbare maatregelen in. Doel is een waardige en rustige herdenking voor bezoekers en omwonenden.
Amsterdam werkt aan een brede aanpak tegen antisemitisme en discriminatie. Het Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (MDRA) verzamelt meldingen en biedt hulp. De gemeente stimuleert bewoners om incidenten direct te melden bij 112 of 0900-8844, en daarna bij het meldpunt voor registratie en ondersteuning.
Joodse scholen, synagogen en culturele instellingen blijven in overleg met de driehoek (burgemeester, politie en OM). Zo kan beveiliging worden aangepast aan de actuele situatie. Voor ondernemers en bewoners in de Plantagebuurt betekent dit soms tijdelijke afzettingen of omleidingen tijdens grote bijeenkomsten.
Zorg voor nabestaanden en getuigen
Nabestaanden en overlevenden kunnen terecht bij Joods Maatschappelijk Werk (JMW) voor hulp en advies. Ook ARQ Centrum ’45, met een locatie in de regio, biedt gespecialiseerde psychotrauma-zorg. De gemeente wijst op deze voorzieningen via wijkteams en de huisarts.
Het Nationaal Holocaustmuseum en de Hollandsche Schouwburg verzamelen getuigenissen voor educatie en onderzoek. Daarmee blijven verhalen beschikbaar voor nieuwe generaties Amsterdammers. Bezoekers kunnen na een rondleiding doorpraten met een educator of vrijwilliger.
De herdenking in het Wertheimpark laat zien dat herinneren en zorgen voor elkaar samengaan. Projecten in het onderwijs, steun aan betrokken organisaties en zichtbare herdenkingsplekken versterken dat. Zo houdt de hoofdstad de geschiedenis levend en toekomstgericht.
Samenwerking met bewoners groeit
In het Centrum helpen buurtbewoners als vrijwilliger bij organisatie en ontvangst. Wijkraden en buurtverenigingen denken mee over bereikbaarheid en rust in de Plantagebuurt. Zo blijft de balans tussen herdenken en het dagelijkse leven goed houdbaar.
Vooraf krijgen omwonenden informatie over route en tijdstippen via het stadsdeel en de organisatoren. Wie vragen heeft kan terecht bij de gemeente of het Nederlands Auschwitz Comité. Zo wordt overlast beperkt en is iedereen op de hoogte.
De gemeente benadrukt dat rapportages van ervaringen na afloop welkom zijn. Die feedback helpt om de volgende herdenking nog beter te organiseren. Bewoners en ondernemers kunnen hun reactie delen via het digitale loket van stadsdeel Centrum.